Waarin ik mezelf geen boeddhist meer noem De historische relatie tussen boeddhisme en islam; vooral die in Azië maar ook voor hier van belang. En een soort artikel over soefi

Ik ben geen boeddhist (meer)

Vijftien jaar geleden heb ik 'toevlucht' genomen tot de Boeddha, de Dhamma en de Sangha. En met trots noemde ik mezelf 'boeddhist ', na jaren lang me tot de identiteit 'agnost ' te hebben beperkt. Het laatste jaar werd het 'atheïstisch boeddhist', als variant op Stephen Batchelor's 'secular buddhist ', geïnspireerd door het concept 'dual belonging ' (tot meer dan één religie behoren).
Hoewel ik nog steeds in dukkha, anicca en anatta geloof (= denk dat het waarheden zijn), vind ik het te weinig om daar een hele religie aan te hangen. Ik ben gewoon weer een ongelovige.

Maar ik blijf nog wel over het boeddhisme schrijven: de beste van alle onmogelijke religies.

=====================================================================

De BUN heeft niets van zich laten horen

M'n vorige blog bevatte een open brief aan het BUN-bestuur met het voorstel publiekelijk van zich te laten horen in de discussie over het populisme en de islam.
Dat hebben ze dus niet gedaan.
Afin, de verkiezingen zijn voorbij en de discussie gaat een nieuwe fase in, het populisme is niet weg en de islam nog minder.

[Zeer recent, nog geen uur geleden, heeft Leon Roijen een uitgebreide reactie geschreven op deze blogtekst. Dat moet ik nog rustig lezen, t.z.t. schrijf ik een commentaar er op.
Update 20 maart :
Een reactie geplaatst. ]

Los van de actualiteit ga ik verder me te verdiepen in de (spirituele) islam en in de relatie boeddhisme-islam.
Bijna alle literatuur hierover is Engelstalig; ik ga m'n citaten hier niet vertalen. M'n rechtvaardiging hiervoor: dit is voor de elite.

Trouwens: wie er ook steeds irrelevanter wordt, dat is het BoeddhistischDagblad. Er gebeurt al zo weinig in boeddhistisch Nederland, en dat weinige nieuws pikt het BD niet op. Deze bijvoorbeeld over Dhammakaya Nederland . Behalve als het uit Tibet of uit kippenhokken komt.
Begrijpelijk dat Paul van Buuren is gestopt.
En nog eenpijnlijk dingetje: de website van 'Vrienden van het Boeddhisme' noemt het BoeddhistischDagblad 'bevriend', terwijl VvB-secretaris Kees Moerbeek (in een verwijderde reactie) gemeld heeft niet meer in het BD te willen schrijven.

=====================================================================

Waar raken boeddhisme en islam elkaar?

Deze titel is al meteen dubbelzinnig: alsof het om een gevecht gaat.
Maar tegelijk is het een geografische vraagstelling: in welke landen komen beide voor en hoe is daar hun wisselwerking.
In Azië wel te verstaan; over de situatie in Nederland heb ik niets interessants te melden wat betreft de relatie islam-boeddhisme.
Maar tegelijk is dit artikel relevant voor Nederland: de islam zit - bij velen in de verdomhoek; hetzij door het gedrag van sommige moslims hetzij door de vrouw- en homo-vijandige (en andere) opvattingen van de religie zelf. Tegelijk zijn de meeste moslims hier net zulke tobbers als de meeste inwoners van Nederland. Ook mensen met onbegrijpelijke opvattingen verdienen de compassie van de boeddhist, toch?

Literatuur

Het meeste over de relatie is geschreven door moslims, boeddhisten lijken nogal onverschillig.
Eén boeddhistische auteur - en een vooraanstaande, gespreksgenoot van de dalai lama - is Alexander Berzin; van hem heb ik een aantal teksten geciteerd in mijn blog uit 2015
Een ander artikel is opgenomen in de bundel 'Islam and Buddhism Relations from Balkh to Bangkok and Tokyo ' Bron: Special Issue on Islam and Buddhism
Namelijk het hoofdstuk 'Historical Survey of the Buddhist and Muslim Worlds’ Knowledge of Each Other’s Customs and Teachings '
Hier wil ik van twee andere artikelen de samenvatting opnemen.

Islam and Buddhism door Imtiyaz Yusuf

"ABSTRACT
This chapter examines Islam's view of Buddhism as a non-theistic tradition, the history of relations between these two traditions, themes and issues in Muslim-Buddhist dialogue, and the implications of such dialogue for the contemporary religious scene. While Muslims and Buddhists have coexisted in different parts of the world, their exchange has been largely political, military and economic, instead of doctrinal, and only a few scholars have studied the relations between the two traditions in any detail. The contemporary dialogue between Buddhism and Islam takes many forms. Some converts to Buddhism attempt to overcome the ethnic divides between Buddhists and Muslims and attempt to engage in a purely spiritual dialogue, leaving aside the historical and political relations between the two traditions. The history and state of Islam-Buddhism relations and dialogues is subject to different factors of doctrinal, ethnic and political nature."

'Muslim-Buddhist Relations Caught between Nalanda and Pattani ' uit januari 2015

"CONCLUSION
  'There will be no peace among the nations without peace among religions.‛   Hans Kung

The issues of Nalanda and Pattani affecting Buddhist-Muslim relations need to be approached, analysed and understood historically and critically and not disinformation using theology/ doctrine, ethnography or terrorism perspectives. It leads to misunderstanding, breeds conflict, obstructing coexistence as multi-cultural citizens in modern states. Same is true about the Bamiyan Buddha episode.
The rise of Asia and amidst existence of mutual ignorance between contemporary Muslims and Buddhists there is an urgent need for initiation of Muslim-Buddhist understanding and dialogue. It is time to move away from Buddhist-Muslim dialogue of ignorance by building Muslim-Buddhist understanding and dialogue which helps transcend local, regional and international tensions between these two majority ASEAN religious communities. The ASEAN Muslims who have been living along with the Buddhists for centuries need to take this initiative on their own and not wait for lead from their Middle Eastern religious co-brothers for the latter have no historical or religious experience of engaging with Buddhism at religious, social, cultural and even political levels. It is only a tourist attraction for them. Otherwise, the ASEAN Muslims will soon face the rise of Islamophobia with an Asian face from Yangon to Tokyo or may be it is already here. Engagement in ASEAN Muslim-Buddhist dialogue will contribute to building peace and resolving Buddhist-Muslim ethno-religious conflicts. It will aid in the construction of the ASEAN Socio-Cultural Community (see Asean 2014) which is an integral part of the ASEAN Economic Community (AEC) (Yusuf 2014). Or both the communities will continue existing in the dialogue of misunderstanding and mutual ignorance which is detrimental to their own survival.
Today, no religion is an island and dialogue not exclusivism is the way to the present and future interconnected, interlinked virtual world. For the teachings of compassion, mercy and love lie at the heart of all religions. "

========================================================================

Nog wat anders, een artikel dat ik de titel zou kunnen geven van:

Is Rumi echt zo schattig (zo niet-moslim) als boeddhisten denken dat hij is ?

In m'n blog over boeddhisme en islam uit juli 2015 schreef ik: "Er zijn vormen van Islam beoefenen die veel makkelijker (hoogstens op een andere manier moeilijk) zijn voor een boeddhist als ik. Bijvoorbeeld de Soefi. ..."
Zonder het te weten, deed ik daarbij mee aan een eeuwenoud misverstand. In tegenstelling tot wat veel westerlingen (liefhebbers van de poëzie van Rumi bv) denken, is er helemaal geen scherpe tegenstelling tussen de orthodoxe islam en het soefisme, die twee zijn met elkaar verbonden.

Verhelderend was voor mij het artikel van G. A. Lipton , 'Secular Sufism: Neoliberalism, Ethnoracism,and the Reformation of the Muslim Other '.   Bron: Lipton
Alleen de titel al, laat de elementen daarvan even tot u doordringen: (2) neoliberalisme;(3)ethnoracism; (4) de Moslim-andere; en daaraan vooraf: (1) Seculier Soefimse, dat moet de Batchelor-fan extra aanspreken. (spoiler-alert: het soefisme is helemaal niet seculier).
Bijna onmerkbaar want in heel rustige wetenschappelijke taal maakt Lipton hierin heel harde opmerkingen. Een paar daarvan:
"Yet since 9/11, America has been undergoing a full-scale revival of outdated
Orientalist tropes that equate Sufism with a universal faith resembling a Kantian or
philosophical Protestantism, thus separating it from its historical interconnection with
Islamic normative practice. As Russell McCutcheon observers, current US neoliberal
discourse positions a so-called “contemplative, compliant mystic” against a “fanatical
Islamist.”McCutcheon further argues that such discourse functions in order to produce an “Americanized” or “compliant Islam” that is “open not only to the values of modern, free market investment, private ownership, and liberal democracy, but, more specifically, open to the US’s unrivaled power to have its national interests direct the course of  'global events.' Indeed, Dalrymple’s closing statement in his Op-Ed piece on Park51 is just one of many examples. He states: '[T]he West would do well to view Sufis as natural allies against the extremists.' In order to bolster this assertion, Dalrymple makes recourse to one of many post-9/11 foreign policy reports promoting Sufism as a potential ideological ally to American strategic interests.
The conference report entitled “Understanding Sufism and its Potential Role in US
Policy” encapsulates such discourse nicely. Published in 2004 by the conservative think tank the Nixon Center, the report repeatedly asserts that the problem with Islam today is reducible to a battle between tolerant Sufis and intolerant fanatics. It tellingly describes this battle as a “struggle for the very soul of Islam” between “syncretism” and “fundamentalism.” Setting aside the irony that the category of “syncretism” has been commonly employed derogatorily by Orientalists, the circularity of the dyadic logic here holds that Sufism is tolerant because it is based on sources other than Islam, while Islam is intolerant because Islamic. The Nixon Center report thus attempts to divorce Su¯fi piety from Islamic normativity, asserting that “Scholars of Islamic law demanded that Sufis follow shariah, but many Sufis saw the code as nonessential, choosing instead to use the rational capabilities which they believed the Qur’a¯n advocated.” " (p 432/433)
...
"In a similar vein, the neoconservative RAND Corporation think tank has published three separate reports since 2003 all dealing with strategies that its initial report refers to as 'religion building' through “assisting constructively in Islam’s process of evolution.' Here, the report declares that in order for such 'evolution' to occur, Muslims must “depart from, modify, and selectively ignore elements of original religious doctrine.' Saba Mahmood describes RAND’s self-proclaimed evolutionary assistance as a type of proselytizing “secular theology” that seeks 'not the dissolution of religion but its rearrangement [. . .].' As in the Nixon Report, Sufism plays an important part in the religion building strategy of RAND, which encourages promoting the “popularity and acceptance of Sufism” by propagating 'Su¯fi influence over school curricula, norms, and cultural life.” Collectively, the RAND reports endorse Sufism as an alternative ideology that supports 'moderation and toleration, along with opposition to political activism [. . .].' Indeed, RAND’s advocacy of such politically 'compliant mysticism' seeks to produce what Mahmood refers to as an “enlightened religious subject' who is an “autonomous individual believer' — a believer 'who owes his allegiance to the sovereign rule of the state rather than structures of traditional authority.' " (p 434/435)
...
"The most comprehensive iteration of secular Su¯fi discourse to date, however, has
been fashioned by the self-identified neoconservative, Sufi-Muslim author and journalist Stephen Schwartz. Schwartz’s work is frequently cited by RAND in order to showcase a so-called “European Islam” that is favorably attuned to Western neoliberalism.
Schwartz’s most recent book, tellingly entitled The Other Islam: Sufism and the Road to Global Harmony, fully develops the idea of Sufism as a West-friendly, European Islam that is notable for its rejection of Islamic norms and its proximity to Christianity.
In The Other Islam, Schwartz uncritically adopts a nineteenth-century Orientalist
historiographical position that understands Sufism as an Islamic appropriation of
Christian mystical and monastic traditions. Indeed, he cryptically refers to such a 'view of the historical relations between Islam and the West' as 'a secret history of the
interreligious linkage of Europe and Asia in the past thousand years.' The fruits of
such a hidden past, according to Schwartz, have given rise to Sufism as an 'alternative' to “the stagnation imposed in Islam today by radical ideology” — an alternative that
evinces “tendencies toward an exalted spirituality, love of Jesus, and resistance to
Shariah-centered literalism " (p.436/437)
...
"Because of his historical proximity to Byzantine Christianity, Ru¯mı¯ is similarly used by Schwartz to represent a proto-European Islam. Ru¯mı¯’s toponymic connection with Anatolian Rome, or “Ru¯m,” is thus extended to mean not simply “the Anatolian,” but more imaginatively “a man living in a place still filled with Christian influence” and 'an individual turned toward Europe.' Indeed, Schwartz goes so far as to say that 'Ru¯mı¯” could even be “the European” or “the Greek” — not by birth, but by temperament.
It may not be by chance that Ru¯mı¯ and his 'love of love' are so attractive to Westerners; he represents a generation of Sufis drawn to Western culture. By pressing Ru¯mı¯ into such a 'European' and 'Greek' mold, Schwartz’s discourse perpetuates the Orientalist commonplace locating Sufism as epistemologically and philosophically indebted to Christian and Hellenistic thought rather than to Islam itself.
Moreover, by reorienting Ru¯mı¯ towards a 'Christian' Europe in tandem with a supposed ultimate concern of 'love,' Schwartz turns Ru¯mı¯ away from an 'Islamic' Asia whose implied overarching characteristic is fanatical intolerance. Thus, for Schwartz, the Western “attraction” of such a construction of Ru¯mı¯ represents a mode of European secularism, which ... has its source in Christianity, but now simply emphasizes 'love of love' beyond formal religion. Indeed, as Ernst observes, 'The most popular forms of Sufism in Europe and America are those that minimise or ignore any form of Islamic identity. Ru¯mı¯ is the best-selling poet in America precisely because he is seen as going beyond all religions.'
Like all of the post-9/11 discourse surveyed above, Schwartz too puts forth a clarion call for a strategic alignment between Sufism and the US, similarly asserting that 'Sufism could prove important as a source of Muslim allies against extremism.' He asks: 'As the confrontation between fundamentalist and spiritual Muslims broadens, how will Westerners and Sufis help each other win their common battle against Islamic radicalism?' " (p 438)
...
"The post-9/11 American secular Su¯fi discourse that I have analyzed here constructs a particular image of a universal Sufism that is tolerant because it is antithetical to normative Islam. The fact that this discourse wholly neglects, or at best glosses over, the long history of Su¯fi militancy lies beyond the scope of this present article. My concern, instead, has been to show how such discourse specifically functions in dyadic opposition to the phenomenal forms of Muslim practice, thus marking those who engage in such devotion as needing reform. The projection of secular Sufism as an alternative and compliant Islam in the current US geopolitical strategy of 'religion building' follows the Western history of secularism. Contrary to the ideological image of the separation of church and state, secularism has 'historically entailed the regulation and reformation of religious beliefs, doctrines, and practices to yield a particular normative conception of religion (that is largely Protestant Christian in its contours).' " (p 439)
...
"The current American construction of secular Sufism is based upon similar universal conceits of tolerance and authentic, private spirituality; yet, like its European predecessor, this discourse is in reality founded upon a time-bound Kantian ideology notable for its racial historicism and its intolerance of religious formalism. In such discourse, Muslims—and even the majority of Sufis—who maintain Islamic normative beliefs and ritual practice are understood to be spiritually immature (i.e., 'primitive') and are therefore labeled 'fundamentalist' and 'fanatical.' Mainstream Muslims are thus denied the very tolerance that they themselves are said to lack. As Brown trenchantly remarks, it is indeed a form of cultural imperialism that insists on “a set of liberal principles that others cannot brook without risking being bombed. " (p 440)

Veel en lange citaten. Maar het is ook nogal wat, wat hier gesteld wordt: dat Amerikaanse conservatieve denk-tanks bewust, bv via het boek van Brown,  proberen (in de VS) de reëel bestaande islam te vervangen door een lievere versie, beter verenigbaar met de dominante christelijke cultuur: het soefisme,  en (daarmee) minder terroristisch van aard.


En ook dit artikel: 'Sufism in Western Scholarship, a Brief Overview ' door Atif Khalil and Shiraz Sheikh. Bron: Sufism in Western Scholarship
Zij stellen dat als de trend van steeds meer precies onderzoek doorgaat, "... abandoning some of its older presumptions about the nature of the tradition’s relation with Islam, as well as about Islam itself, and also by taking seriously the contributions of specialists in the Islamic world, we shall move to a more comprehensive, nuanced and accurate understanding of the theoretical, poetic, literary, and cultural richness of the tradition. We shall also be in a better position to appreciate the manner in which Sufism has formed an integral part of Islam for centuries, being none other than Islam’s own ‘‘science of the soul,’’ or as Ghazali preferred to say, the ‘‘jurisprudence of the heart’’ (fiqh al-qalb), and that it has served to provide the lifeblood and sap for the inner life of pious Muslims, from court officials to peasants, from erudite scholars to popular preachers, for centuries, despite the protests of fundamentalists and Islamists, most of whom neither have any serious training in the classical sciences of Islam, nor are aware of the intellectual history of the religion that they seek to preserve. " (pag.363)

Leesvoer, ik ben nog lang niet aan een afgeronde beschouwing toe, want er is zo ontzaglijk veel te studeren over sufi, het is zo'n rijke bron.
Zie bv dit boek 'Islamic Spirituality: Manifestations ' onder redactie van Seyyed Hossein Nasr. Bron: Spirituality .

Hoef ik me, ook als ik me niet meer zo met het boeddhisme wil bezig houden, toch niet te vervelen.

December * Waarom psychologiseren, boeddhisten * Emergente zwaartekracht en wat boeddhisme * Amerikaanse boeddhisten & Donald Trump (en wij) * Podcast * Geen leraar worden * Einde Maandblad

Stevige kost, dit december-nummer van m'n maandblad, het laatste nummer.
Met een dubbele uitsmijter en vijf bijlagen.
Met moderniteit, actualiteit en een snufje eeuwigheid, althans tijdloosheid.

Update 4 december
Voor de mensen die boeddhistische blogs gaan missen.
Met de bekende Amerikaanse bescheidenheid aangekondigd:
' De vijftig Beste Boeddhistische Blogs van de Planeet '
De beste Engelstalige dan toch. Want de mijne komt er bv niet in voor.
Heel veel onbekende trouwens, veel te lezen dus.

=====================================================================

Boeddhisme is geen toegepaste psychologie
Minder psychologiseren in de beoefening

Een pleidooi voor het minder gebruiken van concepten uit de psychologie (welke dan ook) in het praten over de Dharma en in de boeddhistische beoefening.
Liefst helemaal niet maar dat is een kansloze missie.
Want het gepsychologiseer is zo diep doorgedrongen in het denken over het boeddhisme, ook in mij trouwens, dat we nauwelijks nog zonder kunnen. Ons geen praten over beoefening zonder psychologische termen kunnen voorstellen.

Eerst een poging tot een omschrijving (een definitie is nauwelijks mogelijk) van 'psychologie' in Wikipedia . Dit artikel maakt een scherp onderscheid tussen de wetenschappelijke en alledaagse of intuïtieve psychologie, zie Bijlage 1
Het lijkt me beter meer vormen dan deze tweedeling te onderscheiden:

(1) Wetenschappelijke psychologie, berustend op wetenschappelijk onderzoek
     Vormen zijn o.a.: arbeids- en organisatiepsychologie, functieleer,
     leerpsychologie, neuropsychologie, sociale psychologie, etc.

(2) Systemen (meervoud!) van psychologische concepten, gehanteerd door psychotherapeuten.
     Bijvoorbeeld psychodynamische therapieën, cliëntgerichte therapieën,
     gedragstherapieën, systeemtherapieën en veel vormen van alternatieve therapie.

(3) Intuïtieve populaire psychologie, zonder wetenschappelijke intenties, gehanteerd door leken
     En vaak gehanteerd door boeddhisten, moet ik aan deze derde vorm toevoegen.

(4) Er is los van dit alles nog een aparte boeddhistische psychologie, te vinden in de
    Abhidhamma, wel systematisch maar niet wetenschappelijk in de hedendaagse
    op toetsbaarheid (falsifieerbaarheid) gerichte opvattingen.
    Het is psychologie en filosofie (met name ethiek ) in één, en wordt ook wel
     'psychologie zonder psyche' genoemd. Zie daarvoor o.a. Nl.wiki  en  En.wiki .

Echter, het gepsychologiseer waar ik het hier over wil hebben, gaat niet over een soort psychologie, gebaseerd op de Abhidhamma. Dat wil zeggen: behoudens uitzonderingen, er zijn aspecten in de vipassana-meditatie die wel op Abhidhamma-concepten zijn gebaseerd.

De psychologie van boeddhisten heeft vooral betrekking op de derde vorm, ook wel te noemen 'psychologie van de koude grond'. Zelden of nooit wordt in boeddhistische teksten die sterk psychologiserend van aard zijn, een system, welk systeem dan ook, van concepten geëxpliciteerd.
Ik generaliseer, er zijn ook best wel artikelen waarin concepten (op de juiste wijze) uit de wetenschappelijke of psychotherapeutische psychologie gebruikt worden, maar dat zijn uitzonderingen. En hebben bovendien het 'nadeel' dat de auteurs niet (of niet in de eerste plaats) boeddhist zijn maar psychologen/psychotherapeuten die over een boeddhistisch thema schrijven.
Als het heel erg is, wordt het soms 'pychobabble' genoemd (en het is soms heel erg).

Dan de aanleidingen

In het artikel over jonge leraren dat ik in september samenvattend publiceerde, stelde één van hen dat de motivatie voor mensen om naar een sangha te komen waarschijnlijk veranderd is. In plaats van interesse in een religieuze ervaring komen ze met belangstelling in meditatie als een hulpmiddel voor echt ontdekken wie ze zijn en hoe beter hun leven te beheren. In deze dagen heb je minder kans om te horen 'Ik hou van de leringen van 'ik wil een boeddhist worden', en meer kans om te horen 'ik ben super gestrest en heb hulp nodig'. Deze nieuwe leraar zei: als je worstelt met verlammende angst en je komt naar het centrum om te worden opgewacht door iemand die je vertelt dat het nodig is om je baan op te zeggen en uw ambitie loslaten, loop je gelijk weg en probeert nooit meer te mediteren. Deze mensen moeten met mededogen tegemoet worden getreden.

Het komt ook van de kant van de leraren zelf en er zit (indirect)ook een economische kant aan de psychologiserende cultuur van het hedendaagse boeddhisme:
Het feit dat veel leraren tevens psychotherapeut (of coach) zijn:
Uit het BD van 17 november: "De Vlaming ... werkt als maatschappelijk werker en psychotherapeut. Hij is zeer geïnspireerd door het boeddhisme, meditatie en psychotherapie vormen volgens hem twee polen van eenzelfde gebied. "
Dat vind ik dus niet: meditatie en psychotherapie zijn helemaal geen polen. Eerder zijn nog fietsenmaken en het boeddhisme twee polen.

Men zou kunnen zeggen dat de leraren de leerlingen  protoprofessionaliseren  in de psychotherapeutische psychologie gedurende hun dharma-gesprekken.
Ben ik tegen die dubbelrol? M'n twijfel is groot: er is het gevaar dat de leerlingen van de leraar op een gegeven moment cliënten van dezelfde persoon, maar dan in de rol van psychotherapeut worden. Of coach of welk nieuw woord ook bedacht wordt om een betaalde functie in de (soms reguliere, soms alternatieve) zorgverlening te omschrijven.
Dus naast het feit dat het verschillende zaken zijn is er ook het probleem van het combineren van de functies.

Een gevolg is ook dat mensen zichzelf gaan therapeutiseren, in therapeutische procestermen hun zieleroerselen beschrijven. En, nog hinderlijker, dat ook van anderen doen; het credo is 'niet oordelen', maar in plaats van een oordeel wordt er een pseudo-neutraal etiket geplakt, bv 'narcist', 'autist' (een etiket als 'neuroot' is net zo als praten over het onbewuste een beetje gedateerd, is m'n indruk).

Het meest opvallend aan de psychologisering in populaire vorm is de nadruk die gelegd wordt op de (eigen) gevoelens van de spreker/schrijver. En op de oorzaken daarvan (in het particuliere verleden, bv de jeugd) en de processen die deze gevoelens en daarmee (?) de persoon ondergaan.
Het zijn ook zelfhulpconcepten die populair zijn. Er zit nogal wat positief denken in, terwijl het oorspronkelijke boeddhisme (zeker de Theravada die in mijn ogen het meest oorspronkelijk is) nogal pessimistisch van aard is.
Terwijl er toch alle reden voor pessimisme in de huidige wereld is, niet waar, Trump-schrikkers?

Het gaat om bundels van psychologische kenmerken en processen waarmee men zichzelf beschrijft of waarmee een leraar de mogelijkheden van een leerling beschrijft.
En vervolgens om de mogelijkheden die processen te beïnvloeden met ervaringen zoals de meditatie-ervaring. Die ervaringen kunnen helend zijn.
Ook komen andere meditatie-ervaringen voor oudere in de plaats: mediteren op metta (liefdevolle vriendelijkheid) en compassie zijn gegroeid in populariteit, ook m.b.t. het aspect dat men daarin liefde en compassie voor zichzelf mag ontwikkelen.
Weinig aandacht daarentegen krijgt een meer tragisch levensbesef van de onvermijdelijke facts of life zoals ouderdom, ziekte en dood.

Het psychologiseren is een lot dat bepaald niet alleen het boeddhisme treft. Vergelijk
het boek Met zachte hand - Opkomst en verbreiding van het psychologisch perspectief :
"Psychologie is in. Populair-psychologische literatuur vindt gretig aftrek, in de media laten psychologen hun licht schijnen over de meest uiteenlopende zaken, het aantal mensen dat wel eens de hulp van een psycholoog inroept neemt hand over hand toe en ook in ons dagelijks leven spelen psychologische inzichten een steeds belangrijker rol.
Deze psychologisering van de samenleving is meer dan een modeverschijnsel. Zij is verbonden met maatschappelijke ontwikkelingen die al aan het einde van de vorige eeuw op gang kwamen. Enerzijds gaat het hierbij om een toenemende individualisering en 'emotionalisering' van het maatschappelijk leven, anderzijds om pogingen het menselijk gedrag in goede banen te leiden. In de vorige eeuw was deze gedragsregulering nog vooral een zaak van medici, dominees en rechters. Allengs heeft de psychologie zich echter een steeds prominenter plaats verworven.
Met zachte hand schetst de geschiedenis van dit psychologiseringsproces. Onderzocht wordt hoe ons leven in toenemende mate object is geworden van psychologische reflectie en bemoeienis. Die bemoeienis beperkt zich niet tot bekende arbeidsterreinen van psychologen, zoals de opvoeding, het onderwijs, de arbeid en de geestelijke gezondheidszorg. Zij strekt zich ook uit tot het leven van consumenten, militairen, vrouwen, gelovigen, misdadigers en vertegenwoordigers van andere culturen."

Veel voorbeelden van 'boeddhisme en psychologie' kwamen aan de orde in de conferentie onder die naam verleden jaar in Nijmegen (zie  hier ). In Bijlage 2 neem ik de introductie over. In  het BD een verslag ervan  door Katinka Hesselink.


Een apart aspect is de dieptepsychologische benadering, het anders proberen te begrijpen en interpreteren van de Dharma.
Een mooi citaat , van de dichter Gary Snyder:
"There's a big tendency right now in western Buddhism to psychologize it-to try and take the superstition, the magic, the irrationality out of it and make it into a kind of therapy. You see that a lot. Let me say that I'm grateful for the fact that I lived in Asia for so long and hung out with Asian Buddhists. I appreciate that Buddhism is a whole practice and isn't just limited to the lecture side of it; that it has stories and superstition and ritual and goofiness like that. I love that aspect of it more and more."

Buddhism in America: Global Religion, Local Contexts  door  Scott A. Mitchell
Hij stelt, zich o.a. baserend op McMahan :   Het moderne boeddhisme is een reframing van traditionele mythologieën, van pogingen om betekenissen te extraheren - of preciezer gezegd te reconstrueren - die levensvatbaar zijn binnen de context van de moderne levensvisie, ingebed in oude levensvisies. Het bekendste voorbeeld is om de cyclus van wedergeboorten in samsara niet meer letterlijk te duiden maar te zien als symbolische representaties van diverse psychologische of emotionele staten. Het 'gebied van de hongerige geesten' wordt niet langer meer gezien als een letterlijke toestand waarin men na de dood kan terechtkomen maar als een weerspiegeling van de toestand van het geheel vervuld zijn van hebzucht en begeerte die nooit bevredigd kan worden.
Demythologisering door moderne boeddhisten, beinvloed door de groei van de Westerse psychologie, is een belangrijke factor geweest in het populair worden van het boeddhisme in het Westen.
De psychologisering van het boeddhisme verwijst naar het interpreteren van boeddhistische doctrines en praktijken als een weerspiegeling van innerlijke geestesgesteldheden of als een soort spirituele therapie in zichzelf. ...
Die psychologisering is ook duidelijk een manier waarop het boeddhisme goed ontvangen is in het Westen. Door vertaling van het pantheon van hemelse wezens als niets anders dan symboliek, worden zij effectief geneutraliseerd, niet langer een bedreiging van het dominante monotheïsme van het Westerse christendom. En misschien nog belangrijker, eenmaal geneutraliseerd is het boeddhistische modernisme vrij om de traditie en haar rituelen te herdefiniëren als niet perse een religie maar als een 'spirituele technologie', als een set oefeningen en therapieën bedoeld om zijn/haar psychologie te helen in plaats van een einde te maken aan samsara.
( Mitchell  , pag. 236/237, licht geparafraseerd)

Conclusie

Boeddhisme is geen toegepaste natuurwetenschap (zie hieronder), geen vorm van poëzie, geen filosofie, geen .... (noem maar op). En dus ook geen toegepaste psychologie.
Het is de dingen begrijpen zoals ze echt zijn.
Spreken over het boeddhisme, over de Dhamma/Dharma kan vaak alleen met behulp van allerlei beeldspraak en beelden.
Misschien is beeldspraak en beelden van wetenschap en/of poëzie en/of psychologie onvermijdelijk, omdat magische beelden niet meer werken. Maar het zijn slechts taalkundige hulpmiddelen.

====================================================================

Emergente zwaartekracht en wat boeddhisme

Dat is nog eens boeddhisme voor gevorderden, het lang verwachte artikel van Erik Verlinde:
'Emergent Gravity and the Dark Universe '
Hier  het originele wiskunde-rijke artikel.
Hieronder een iets meer eenvoudige uitleg.

De zwaartekracht bestaat niet. De Big Bang heeft nooit plaatsgevonden. Donkere materie bestaat niet. Wat een illusies doorgeprikt en wat een pracht komt er voor in de plaats.
Begrijpen doe ik het nog nauwelijks, dat is voor een deel de charme ervan.
Het gaat in ieder geval niet over compassie, dat is ook wel eens bevrijdend.

Een paar bronnen:
Een enigszins populair (met een paar formules, maar ook met plaatjes) van de hand van Erik Verlinde zelf is te vinden in het 'Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde '

En uit 'Quantumuniverse ' :
"Ruimte, tijd en zwaartekracht bestaan op de allerkleinste schaal niet. Nieuwe inzichten in de theoretische natuurkunde lijken althans tot die verrassende conclusie te leiden. Op macroscopische schaal komen deze alledaagse verschijnselen als 'emergente' effecten uit de microscopische fysica tevoorschijn.
...
Al in de jaren '70 ontdekten Stephen Hawking, Jacob Bekenstein en anderen dat de fysica van zwarte gaten verrassend goed beschreven kan worden met natuurwetten die afkomstig zijn uit de thermodynamica.  Daardoor kwamen natuurkundigen al snel tot de conclusie dat zwaartekracht - in elk geval rond zwarte gaten - een thermodynamisch verschijnsel is.
Thermodynamica gaat over macroscopische verschijnselen, zoals warmte en druk, die ontstaan uit microscopische natuurkunde. Denk aan de temperatuur van een kop koffie, die voortkomt uit de bewegingen van talloze individuele moleculen. Thermodynamische eigenschappen als temperatuur en druk bestaan op het allerkleinste niveau niet, maar zijn emergent en worden pas op macroscopische schaal zichtbaar. De relatie tussen thermodynamica en zwaartekracht suggereert dat ook zwaartekracht - en zelfs ruimte en tijd - op de allerkleinste schaal niet bestaat, en pas op grotere schaal tevoorschijn komt.
..."
Zie verder Bijlage 3

Interessant is ook de opvatting van Verlinde voor de theorie van de oerknal, een theorie waar ook boeddhisten zich prettig bij lijken te vinden, al is die te weinig cyclisch van aard. Uit een artikel in de NRC bij een vorig artikel van Verlinde:
" In den beginne was er (g)een knal
Kosmologie Tijdens de Oerknal ontstond iets uit niets. Zegt de theorie. Maar sommige fysici zetten er vraagtekens bij. Borrelde de oerknal op uit een bad van donkere energie? "
Zie verder Bijlage 4

--------------------------------------------------------------------------------------

Bijna alles lijkt wel emergent

Eerst een omschrijving:
"Emergentie is een begrip dat met name centraal staat in de systeemtheorie en de filosofie. Het betreft de ontwikkeling van complexe georganiseerde systemen, die bepaalde eigenschappen vertonen die niet zichtbaar zijn door louter een reductie van hun samenstellende delen. Door interactie ontstaan eigenschappen, patronen, regelmatigheden en/of geheel nieuwe entiteiten."  Bron:  Wikipedia

De Engelse versie is uitgebreider.
Helder, met veel voorbeelden, is het artikel  'Wat is emergentie? '

De vraag of ook 'bewustzijn' (Engels: 'consciousness') een emergent verschijnsel is, is lastig te beantwoorden, onder andere omdat lastig te definiëren is wat het is en omdat het een beladen ideologisch concept is.
Het boek 'The Emergence of Consciousness ', edited by Anthony Freeman gaat uitgebreid op deze vraag in.
Samenvatting ervan: "How does the conscious mind relate to the physical body? Two common views from the past offered the stark choice between dualism which said mind and body were quite separate and physicalism which said that the mind was in fact ‘nothing but’ the physical brain. Both these views are now widely rejected.
'Emergence' theory offers a compromise: the mind ‘emerges’ from the physical body but the whole person, mind and body, is more than the sum of the physical parts. In The Emergence of Consciousness philosopher Robert Van Gulick gives a clear and masterly overview and comparison of the current ‘emergent’ and ‘reductive’ approaches. Other contributors discuss more detailed aspects of the subject. The editor's own chapter argues for the radical proposal that even God is an ‘emergent property’. "
Zie  'Imprint ', met uitgebreide summaries; dat van Van Gulick neem ik op als Bijlage 5. En zie   Google books

Niet alleen temperatuur, druk en kleur maar nu ook zwaartekracht, ruimte en tijd zijn thermodynamische verschijnselen en dus emergent. Bestaan dus eigenlijk niet, maar ook weer wel: dat begint weer een beetje op boeddhisme te lijken.
Er is geen zwaartekracht-natuur net zo min als er boeddha-natuur is. (Of juist wel, maar dan in emergente zin?)
'Bewustzijn' lijkt het ook te zijn, al hebben sommige boeddhisten daar moeite mee (de resten goddelijkheid en bezieldheid lijken niet te zijn verdwenen in sommige hoofden)

En ook 'mind', min of meer hetzelfde als 'het zelf '. Daarmee wordt geraakt aan het bekende anatta-thema.
Francisco Varela over " ... the Buddhist doctrine of anatta, which holds that the self is an illusion. Varela contended that anatta has also been corroborated by cognitive science, which has discovered that our perception of our minds as discrete, unified entities is an illusion foisted upon us by our clever brains. In fact, all that cognitive science has revealed is that the mind is an emergent phenomenon, which is difficult to explain or predict in terms of its parts; few scientists would equate the property of emergence with nonexistence, as anatta does."  Bron:  Slate
Dat laatste is te absoluut gezegd, m.i. bestaat het 'zelf' zowel wel als niet; in deze  bundel van Dessein  staat zowat alles daarover. Kortom: 'mijn zelf' is een mooi voorbeeld van emergentie.

=====================================================================

Amerikaanse boeddhisten en Donald Trump

In m'n  November-blog schreef ik over de grote mate waarop Amerikaanse boeddhisten bezig waren met hun presidentsverkiezingen. Dat was voor de (in ogen van velen fatale) datum van 8 november.
Het is dus toch, tegen hun hoop en verwachting in, Donald Trump geworden.
Hierover schreef ik op Facebook:

"De Amerikaanse boeddhisten zijn de klap van de verkiezing van Donald Trump nog lang niet te boven.
Ik neem natuurlijk maar een selectie waar en mogelijk vertekend, maar m'n indruk is dat in de V.S. er een groter politiek bewustzijn is dan onder Nederlandse boeddhisten.
Veel reacties van leraren en sangha's in twee overzichten van LionsRoar ': Hier en Hier .

De reacties variëren van verdrietig tot wijs, van tot passief tot vastberaden
Het lijkt er op dat Amerikaanse boeddhisten in tegenstelling tot veel liberals (zover ik dat uit de krant begrijp) niet wanhopig en niet boos zijn, of dat niet mogen zijn van zichzelf en hun groepscultuur.
Drie voorbeelden uit deze overzichten in LionsRoar:

Noah Levine, Against the Stream
"Here in the United States of Samsara ignorance is the status quo. The Buddha’s teachings guide us to go “against the stream” to develop wisdom and compassion through our own direct actions. As the path encourages, “Even amongst those who hate, we live with love in our hearts. Even amongst those who are blinded by greed and confusion, we practice generosity, kindness and clear seeing.”
Meditate and Destroy!"

Angel Kyodo Williams
" i don't have a lot of words, but i have a lot of faith. i know the road feels slow and winding and we seem to need the pain to cut to the core to emerge from the sleepwalk of despair and feel through the numbness of disconnect and indifference. but if we let ourselves feel this, we will be better for it. we will wake up and reach out and finally tap into our love for one another and our planet. we will breathe deeply and remember we have survived worse. but now it is time to live. and to love. and to see justice. in the meantime, hold tight to someone you love and take care of someone you don't know."

Brad Warner (een uitzondering op het niet boos mogen zijn)
"Zen teacher Brad Warner addressed the Trump election with a post on his website titled “The KKK Took My Country Away…. Or Did It?” In the piece, Warner notes his anger about the election news, but also faces down those who criticize him for that anger: “The general message is that it is not properly ‘Buddhist’ or ‘Buddhist Master-ly’ to express anger at a moment like this one. Which is an interesting question to me. Is it? I ask that very sincerely. Here is my tentative answer. ... ”
Een citaat daaruit:
"I am fucking angry and depressed right now. So I will not tell you to be positive. I will not tell you to be optimistic."

Een voorbeeld van een reactie van een Amerikaanse boeddhist die sympathiek is maar toch uit een verzameling BEZWERINGSFORMULES bestaat:
Facing Election Results with Buddhist Practices of Love, Compassion, Sympathetic Joy and Equanimity   November 12, 2016 [door] Justin Whitaker "


Tot slot een terechte tweet van 'boeddhaweg' (Jules Prast):
"Desperate to remain relevant: 'Dalai Lama says will visit Trump'   reut.rs/2fnEEs7 "

--------------------------------------------------------------------------------------

M'n intentie van dit bericht: zo kunnen we vast oefenen voor als komend voorjaar Wilders' PVV de grootste partij wordt.
Uiteindelijk: oefenen in het niet verrast zijn door wat ons 'overkomt'
Maar daaraan voorafgaand: in de discussies voorafgaand aan de verkiezingen gebruik maken van de unieke positie die we zouden kunnen innemen: tussen blank en gekleurd, tussen religieus en seculier, tussen welvarend/opgeleid en arm, tussen opgewonden en onverschillig. Etcetera
Daarbij ben is wel grote bescheidenheid gewenst: het boeddhisme in Nederland stelt noch kwantitatief noch kwalitatief veel voor, in geëngageerde zin al helemaal niet.

=====================================================================

De Onvolmaakte Boeddha (Imperfect Buddha Podcast)

Een podcast met een aantal interessante sprekers en onderwerpen
Hier   te vinden

2.0 Imperfect Buddha : Tibetan Buddhism slowly innovates
3.0 Imperfect Buddha : The Dharma Overground get enlightened & the non-Buddhists cause a stir
4.1 Imperfect Buddha : Cults, cultish shennanigans & Buddhist groups
4.2 Imperfect Buddha : Tenzin Peljor on leaving a Buddhist cult
5.1 Imperfect Buddha : On the limits of Secular Buddhism, on Buddhism & academia
5.2 Imperfect Buddha : Jayarava decimates rebirth & karma
6.1 Imperfect Buddha : Buddhism & the apolitical trend
6.2 Imperfect Buddha : Shaun Bartone on Engaged Buddhism
7.1 Imperfect Buddha : "The Big Enlightenment Show"
7.2 Imperfect Buddha : Professor Adrian Ivakhiv on Immanence & a world after enlightenment
8.0 Imperfect Buddha : Ben Joffe on the paranormal, Tibetan Buddhism, UFOs & the Ngakpa
9.1 Imperfect Buddha : The liberating force of non-Buddhism
9.2 Imperfect Buddha : Glenn Wallis on non-Buddhism
9.3 Imperfect Buddha : Glenn Wallis on the Immanence & Transcendence Divide

Zie ook Posttradional Buddhism

=====================================================================

EINDE (misschien in deze vorm, met deze inhoud) van het Maandblad Boeddhisme

Ik voel me steeds minder een 'boeddhist', heb in ieder geval nauwelijks meer de behoefte een naam aan mijn opvattingen te geven. Dat HET boeddhisme niet bestaat, is een clichee geworden, met veel tradities heb ik geen enkele affiniteit.
En wat ik wel was - 'vrijzinnig Theravadin' noemde ik me - was overduidelijk een privé-constructie.

Daarom slaat het nergens meer op, deze blog 'Maandblad Boeddhisme' te noemen.
Bovendien was die titel en de vorm een poging een echt tijdschrift op gang te krijgen als opvolger van 'BoeddhaMagazine', voorheen het Kwartaalblad. Dat is allemaal geschiedenis geworden.

Ik gebruik deze blog vast nog wel na 31 december, maar niet meer als 'Maandblad Boeddhisme'.
Hoewel ... Ik ben ook nog niet helemaal ge-ont-boeddhaïseerd.
En de geest waait waarheen hij wil.

--------------------------------------------------------------------------------------

Als uitsmijter toch nog één keer aandacht voor de leraar

Via een deze week verschenen artikel in Tricycle namelijk van Daniel Clarkson Fisher, die van Californië (waar hij bekend universitair docent boeddhisme, blogger en geestelijk verzorger was) verhuisde naar Toronto en daar overwoog (Dharma-)leraar te worden om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien. Omdat dat zo ongeveer het enige was dat hij echt kon.
"Tenslotte doet iedereen het: Ik streefde naar mogelijkheden om te spreken en schrijven, leerde de lokale groepen en leiders kennen, vernieuwde mijn persoonlijke website, voerde mijn social media spel op, en deed in het algemeen alles wat een moderne leraar moet doen om zich goed als 'merk' ('brand') in de markt te zetten."

Hij deed het na enig aarzelen niet. Omdat het neerkomt op wat hij noemt 'de bankiers benadering': de leraar die de kennis heeft, draagt dat over aan de leerlingen die dat niet hebben.
In 'The Teacher Racket ' beschrijft hij z'n overwegingen. (Het Amerikaanse 'racket' is geen onschuldig woord, meestal wordt het met geassocieerd met fraude, met georganiseerde misdaad. Maar of Fisher echt iets als 'de leraren-maffia' bedoelt, is mij niet duidelijk; Joop R.)

"Succes op de spirituele markt hangt af van een bancaire benadering a la het onderwijs: als mensen u uit beginnen te nodigen om te spreken, uw boeken te kopen, uw retraites bij gaan wonen, en ga zo maar door, dan moeten ze je zien als de bezitter van de benodigde kennis. Hoe minder twijfel ze daarover hebben, hoe beter het is voor het merk van de leraar; en hoe beter het merk, des te beter het levensonderhoud van de leraar. Professioneel gezien zou het promoten van een meer egalitaire visie op de boeddhistische beoefening en de gemeenschap mij niet veel goed doen: waarom zouden mensen me betalen om hen te leren dat zij een aanpak moeten gaan proberen die juist anders is dan het uitnodigen van mensen zoals ik om met hen te praten?
...
Langzaam maar zeker, laat ik het nutteloze idee los, dat deelnemen aan de leraren-kliek de enige manier is om iets goeds met mijn opleiding en ervaring te doen. In feite realiseerde ik me dat niet eraan deelnemen de duidelijkste manier zou zijn om mijn overtuiging uit te dragen dat de toekomst van de boeddhistische gemeenschap af zal hangen van de individuele sangha's die het initiatief nemen om zo veel mogelijk afstand gaan nemen van de bancaire modellen zoals dat in het onderwijs genoemd wordt. Elke gemeenschap heeft zijn eigen beslissingen te nemen over onderwijzen en leren in overeenstemming met haar traditie. Maar hoe dan ook: beslissingen nemen moeten ze."

=====================================================================
=====================================================================

BIJLAGEN


Bijlage 1

Wetenschappelijke en alledaagse of intuïtieve psychologie

Veel van wat in het dagelijks leven 'psychologie' genoemd wordt, heeft geen wetenschappelijke pretenties. Ieder nadenkend mens denkt ook na over wat mensen beweegt en probeert het gedrag van zichzelf en anderen te begrijpen vanuit zijn of haar verleden, zijn of haar karakter, zijn of haar positie in de samenleving. Wie zo nadenkt is psychologisch bezig maar pretendeert daarmee geen wetenschap te bedrijven. In een algemene encyclopedie mag men niet voorbijgaan aan alle vormen van deze niet-wetenschappelijke psychologie. Daarom maken we in deze Nederlandstalige Wikipedia onderscheid tussen 'wetenschappelijke' en 'intuïtieve' psychologie. Er zijn natuurlijk grensgevallen. Zo zal de een vinden dat de grafologie tot de wetenschappelijke psychologie gerekend moet worden en de ander zal dat bestrijden. Zo ook met de parapsychologie. Ook zijn er tal van vormen van psychotherapie die niet berusten op, of gesteund worden door, wetenschappelijk onderzoek (zie ook wetenschappelijke methode). In de praktijk wordt er soms voor geopteerd om een gebied of praktijk tot de wetenschappelijke psychologie te rekenen als daarin onderwijs wordt gegeven aan een of meer universiteiten. Alle overige opvattingen van psychologie worden in dat geval gerekend tot de 'alledaagse of intuïtieve psychologie'.

Wetenschappelijke psychologie

De wetenschappelijke psychologie wordt ingedeeld bij de gedragswetenschappen (in Vlaanderen gebruikelijk) of bij de sociale wetenschappen (meer in Nederland gebruikelijk) omdat mensen (en dieren) altijd samenleven met soortgenoten en als kind door hen worden verzorgd en grootgebracht. Hoe mensen zich in groepen gedragen is object van de sociale psychologie. Mensen verschillen van elkaar in tal van opzichten. Die verschillen zijn object van de persoonlijkheidsleer (of differentiële psychologie). Mensen worden als baby geboren en ontwikkelen zich mettertijd in gedrag, waarnemen, denken en beleven. Wat vroeger kinderpsychologie heette wordt tegenwoordig ontwikkelingspsychologie genoemd. De psychogerontologie of de psychologie van de mens op leeftijd, wordt ook daartoe gerekend. Het waarnemen, leren, denken, spreken, onthouden en vergeten is object van de cognitieve psychologie (of functieleer), de leerpsychologie en de neuropsychologie. Specifiek voor de taal is er de psycholinguïstiek. Stoornissen in het gedrag, denken en beleven van mensen zijn object van de klinische psychologie, de psychopathologie, neuropsychologie en psychotherapie. Een van de vele soorten psychotherapie is de psychoanalyse, oorspronkelijk ontwikkeld door de Weense psychiater Sigmund Freud. De wetenschappelijke status van de psychoanalyse is omstreden. Mensen werken met elkaar samen. Hoe zij dat doen en wat daaraan verbeterd kan worden is het object van de arbeids- en organisatiepsychologie. Onderdeel daarvan is de sportpsychologie.

Verschillen in gedrag, denken en beleven tussen bevolkingsgroepen en tussen volkeren met verschillende culturen zijn object van de cultuurpsychologie. Hier overlapt de psychologie sterk met de antropologie of etnologie, en de sociologie. Zo heeft de psychologie ook veel gemeen met de biologie, vooral op het punt van erfelijke aanleg van gedrag en gedragsstoornissen (zie biologische psychologie), de criminologie, de pedagogiek of opvoedkunde, de geneeskunde, de statistische data-analyse. Op het gebied van het denken over ethische vragen en dilemma’s, het zelfbewustzijn, het ontstaan en de werking van het geweten raakt de psychologie aan de filosofie, waaruit zij oorspronkelijk ook is voortgekomen.

Bron: Wikipedia

--------------------------------------------------------------------------------------

Bijlage 2

Conferentie 'Boeddhisme en psychologie'

Meditatie is een maatschappelijk fenomeen geworden. Mede door de ontwikkelingen rondom mindfulness is het steeds meer aanvaard als een vruchtbare methode van persoonlijke ontwikkeling, niet alleen door degenen die haar beoefenen, maar ook door de wetenschap. In dat kader is er ook steeds meer belangstelling aan het ontstaan voor de onderliggende uitgangspunten ervan: de boeddhistische psychologie.
In dit begrip komen twee tradities samen. De westerse psychologie met haar verschillende toepassingsgebieden en het oosters boeddhisme. Hoewel er theoretisch nogal wat verschillen aan te wijzen zijn, lijkt het in de alledaagse praktijk tot een vruchtbare verbinding te komen.

Boeddhisme en psychologie: enkele overwegingen en vragen

Boeddhisme is al lang niet meer uitsluitend een weg om het wereldse bestaan te ontstijgen, het is ook een bron van inspiratie geworden om het gewone leven te verrijken en te vergemakkelijken. Binnen het boeddhisme gaat men ervan uit dat de werkelijkheid zoals wij die ervaren ontstaat door de wisselwerking tussen de waarnemer en wat waargenomen wordt. Het uiteindelijke antwoord op de vraag naar het menselijk lijden en geluk wordt gezocht in de geest van de waarnemer, en niet in het aanpassen van de omstandigheden.
Boeddha introduceerde hiervoor specifieke trainingen voor de geest. De Abhidharma, een theoretisch raamwerk voor de leer van de Boeddha dat enkele eeuwen na zijn dood werd samengesteld, bevat een systematische beschrijving van de dynamiek van onze geest en hoe wij de werkelijkheid ervaren. In de verschillende boeddhistische tradities is dit verder ontwikkeld tot soms behoorlijk complexe modellen.

Vanwege de relatie met het menselijk welbevinden ligt het voor de hand dat boeddhistische ideeën en methodes aanvankelijk de interesse wekten van psychologie en psychotherapie. Vandaag de dag worden toepassingen vanuit het boeddhisme meer en meer van hun spirituele context ontdaan en toegepast in het niet-spirituele domein, zowel op het therapeutische vlak als ook gericht op persoonlijke welbevinden en maatschappelijk functioneren. Bovendien kan boeddhisme als bron van inspiratie gebruikt worden bij zowel pragmatische als ethische vragen over de verhouding tussen mensen onderling en tussen de mens en zijn omgeving..
Er is echter wel een verschil in de kijk op wat ‘werkelijkheid’ is tussen boeddhisme en westerse psychologie. en onderscheid dat gemaakt zou kunnen worden is dat westerse modellen vooral gericht zijn op de vraag hoe je om gaat met de situatie waarmee je geconfronteerd wordt, terwijl het er in boeddhistische modellen uiteindelijk op neerkomt hoe je je tot jezelf verhoudt en dat een andere identificatie tot een andere ervaring leidt.
Een grotere bekendheid met boeddhisme heeft niet alleen gevolgen voor de ‘populaire psychologie’ maar ook voor de academische psychologie die wordt geconfronteerd met een toenemende belangstelling voor en toepassing van mindfulness en compassietrainingen.
Nemen de psychologie en psychiatrie alleen deze methodes over? Of staan we ook open om naar de ‘boeddhistische psychologie’ te kijken? Is er ruimte voor een ander model over de werking van de menselijke geest, mentaal welbevinden, en onze relatie tot ‘de werkelijkheid’, in een tijd waarin we geneigd zijn om meer naar de neurowetenschappen te kijken dan naar de rol van menselijke motivaties en intenties?

Daarnaast zijn deze ontwikkelingen ook van invloed zijn op de praktijk van het boeddhisme. Wanneer er meer een beroep op het boeddhisme wordt gedaan als bron van psychologisch inzicht en minder vanuit de behoefte tot het bereiken van de verlichting, dan zal het antwoord zich daar ook meer op richten. Gaat het boeddhisme verder psychologiseren? Krijgt boeddhisme een andere plek in maatschappelijke ontwikkelingen? Is het een verarming dat er minder aandacht is voor de spirituele kant? Halen we alles uit het boeddhisme wat er in zit?

Bron: Aankondiging Conferentie

--------------------------------------------------------------------------------------

Bijlage 3

Uit  'Emergente zwaartekracht en het donkere heelal
...
Conclusie
Emergentie, het ontstaan van zwaartekracht op grote schaal uit informatieverdeling op kleine schaal, lost wellicht drie problemen tegelijkertijd op. Ten eerste bestaat de zwaartekracht zoals wij die kennen op de allerkleinste schaal niet, en is een begrip van de zwaartekrachtswetten op quantumschaal dus overbodig. Ten tweede bestaat de ruimte op quantumniveau uit informatiebits die met elkaar verstrengeld zijn. Als de microtoestand van alle bits een hoge energie heeft, is de ruimte op grote schaal gezien een De Sitterheelal. Dit verklaart de oorsprong van donkere energie. Ten derde verplaatst het creëren van een massa in een De Sitterheelal de informatie die geassocieerd is met de donkere energie. Deze verplaatsing van informatie heeft zijn weerslag op massa's die zich bijvoorbeeld aan de rand van een sterrenstelsel bevinden. Deze reactiekracht komt overeen met de effecten die worden toegeschreven aan de mysterieuze donkere materie.
Het oplossen van drie problemen in één klap is een prachtig vooruitzicht, maar kunnen Verlindes ideeën ook getest worden? Dat kan zeker: we hebben gezien dat zijn theorie niet alleen kwalitatieve beschrijvingen geeft, maar ook kwantitatieve formules oplevert die met waarnemingen geverifieerd kunnen worden. Omgekeerd is een falsificatie natuurlijk ook mogelijk: zodra één van de vele huidige zoektochten een daadwerkelijk materiedeeltje vindt als verklaring voor de donkere materie, blijkt Verlindes theorie natuurlijk onjuist.
Ook als Verlindes theorie juist blijkt, is er nog veel werk aan de winkel. Een grote open vraag is bijvoorbeeld hoe de dynamica van het heelal haar intrede doet in zijn formulering: kan dit idee ook de geschiedenis van de kosmos, en het in de loop van de tijd bewegen van materie en 'donkere materie', precies beschrijven? Kunnen hiermee zelfs eigenschappen van de kosmische achtergrondstraling, het licht dat we nu nog steeds opvangen uit het allervroegste heelal, verklaard worden? Daarnaast wordt in sommige waarnemingen, zoals bijvoorbeeld aan de zogeheten Bulletcluster, niet alleen de verhouding tussen gewone en 'donkere' materie gemeten, maar ook de manier waarop deze twee over de ruimte verdeeld lijken te zijn. Die verdeling blijkt niet altijd mooi symmetrisch, en het is dus een mooie uitdaging voor Verlindes model om ook dergelijke waarnemingen te verklaren.
Hoe het ook zij, de ideeën van Erik Verlinde klinken zonder meer aantrekkelijk, en bieden een interessante alternatieve zienswijze op decennia-oude fundamentele problemen rond de zwaartekracht. Hopelijk draagt zijn theorie eraan bij dat we deze alledaagse kracht, die mensen al miljoenen jaren ervaren, op niet al te lange termijn ook daadwerkelijk zullen begrijpen."

Bron:  Quantumuniverse

--------------------------------------------------------------------------------------

Bijlage 4

In den beginne was er (g)een knal

Kosmologie Tijdens de Oerknal ontstond iets uit niets. Zegt de theorie. Maar sommige fysici zetten er vraagtekens bij. Borrelde de oerknal op uit een bad van donkere energie?
door   Margriet van der Heijden 28 januari 2012
De Oerknal. Daarmee begon alles. Tijdens de Oerknal ontstonden energie en materie, en de drie ruimtelijke dimensies en de tijd – samen de ruimtetijd. De Oerknal liet 13,7 miljard geleden iets ontstaan uit niets – en daarna groeide dat iets uit tot de kosmos.
Dat leren wij al vijftig jaar van kosmologen, theoretisch fysici en astronomen. En als je erbij stil staat is het wonderbaarlijk: met steeds sterkere kijkers en telescopen halen mensen die verre kosmos pas sinds vier eeuwen dichterbij. Dat is krap driehonderdduizendste promille van dat 13,7 miljardjarige heelal. En toch hebben ze in die oogwenk de hele geschiedenis van het heelal opgetekend – in het verhaal van de Oerknal en van de keten van gebeurtenissen erna.

Of niet?
Sommige geleerden twijfelen daar nu aan. Zoals snaarfysicus en Spinozaprijswinnaar Erik Verlinde. Hij zegt: “Dat hele verhaal over wat er 1,10 of 20 seconde na de Oerknal gebeurde klinkt mij te veel als een scheppingsverhaal van gelovigen.”
“Maar ho”, zegt kosmoloog Vincent Icke meteen. “Het Oerknalmodel is géén scheppingsverhaal, zoals elk van de zeven miljard aardbewoners er wel eentje kan bedenken. De kosmologie is een snoeihard vak.”

Het Oerknalmodel uit de kosmologie, bedoelt Icke, is gebaseerd op goed geverifieerde waarnemingen, op logische wiskundige redenaties en op de inzichten van fysici in de zwaartekracht, in de structuur van ruimte en tijd, en in de elementaire deeltjes die de bouwsteentjes van sterren en planeten zijn.
“Nou”, relativeert de vooraanstaande sterrenkundige Ed van den Heuvel. “Er zijn nog wel wat problemen. We hebben bijvoorbeeld geen idee waaruit de donkere energie en de donkere materie in het heelal bestaan.”

Geen klein probleem, want die onbekende en onzichtbare donkere energie en donkere materie beslaan volgens de huidige inzichten juist het overgrote deel – 96 procent – van het heelal. Of andersom: alle sterren, planeten, gasnevels, gassen tussen de sterren en andere zichtbare objecten, behoren tot een exotische kosmologische minderheid van 4 procent. En de huidige natuurkundige wetten mogen die minderheid dan glashelder beschrijven, ze zien klaarblijkelijk dus ook iets over het hoofd.

Verlinde wordt daarom een “beetje lacherig” van de stelligheid “waarmee mensen vertellen over de kosmos op 1 seconde na de Oerknal. Dan overschatten ze de natuurkundige wetten die tot dusver zijn ontdekt en miskennen wat nieuwe natuurkundige wetten ons nog zullen leren.”
Hij zet er een prikkelend gezichtspunt tegenover. “Misschien vormen donkere materie en donkere energie een reusachtig warmtebad waarin ons heelal is opgeborreld door faseveranderingen – zoals een belletje in een glas champagne.”
En hij herhaalt wat hij tijdens allerlei lezingen al zei: “Het Oerknal-idee, dat er zomaar iets uit niets zou zijn voortgekomen, heb ik nooit zo geloofd.” Al blijft ook als iets uit iets voortkwam (zoals een belletje uit champagne) natuurlijk het raadsel dat er ooit iets ontstond...

Eerst het Oerknalmodel zelf. Dat begint eigenlijk pas na de Oerknal, als de kosmos een minuscuul universumpje vol oersoep is. Volgens de inflatietheorie van de Amerikaanse fysicus Alan Guth en collega’s, groeit dat mini-universumpje min of meer spontaan in een razend tempo – zelfs sneller dan het licht. Wanneer die groeispurt om niet opgehelderde redenen daarna weer stopt, is een reusachtig groot universum ontstaan dat er toch in alle richtingen nagenoeg hetzelfde uitziet – ‘isotroop en homogeen’ is.
Dat universum is gevuld met een dunne, langzaam afkoelende oersoep. Daarin krioelen simpele atoomkernen en elektronen door elkaar tot ze na ongeveer 380.000 jaar zozeer zijn afgekoeld dat ze lichte atomen vormen: waterstofatomen (driekwart), heliumatomen (een klein kwart) en een beetje lithium. Het heelal wordt nu ook doorzichtig, want lichtstralen kunnen deze atomen redelijk ongehinderd passeren – iets wat in het hete oerplasma niet lukte.

Het mooie is intussen dat het heelal toch niet helemáál homogeen was. Er zaten kleine rimpelingen in de oersoep en die leiden er nu toe dat waterstof en helium op sommige plaatsen relatief dicht opeengepakt zijn. En daar, in die ophopingen die zich verder verdichten, ontstaan de eerste, zware sterren.  ....

Bron:  NRC

--------------------------------------------------------------------------------------

Bijlage 5

Robert Van Gulick, Department of Philosophy, 541 HL, Syracuse University, Syracuse, NY 13244-1170, USA

Reduction, Emergence and Other Recent Options on the Mind/Body Problem
My aim here is to give an overview of the recent philosophic discussion to serve as a map in locating issues and options. I will not offer a comprehensive survey of the debate or mark every important variant to be found in the recent literature. I will mark the principal features of the philosophic landscape that one might use as general orientation points in navigating the terrain.
I will focus in particular on three central and interrelated ideas: those of emergence, reduction, and nonreductive physicalism. The third of these, which has emerged as more or less the majority view among current philosophers of mind, combines a pluralist view about the diversity of what needs to be explained by science with an underlying metaphysical commitment to the physical as the ultimate basis of all that is real. The view has been challenged from both left and right, on one side from dualists (Chalmers, 1996) and on the other from hard core reductive materialists (Kim, 1989). Despite their differences, those critics agree in finding nonreductive physicalism an unacceptable and perhaps even incoherent position. They agree as well in treating reducibility as the essential criterion for physicality; they differ only about whether the criterion can be met. Reductive physicalists argue that it can, and dualists deny it.

The terms ‘reduction’, ‘nonreductive’ and ‘emergence’ get used in a bewildering variety of ways in the mind–body literature, none of which is uniquely privileged or standard. Thus clarity about one’s intended meaning is crucial to avoid confusion and merely verbal disagreements. Thus, much of my mapping will be devoted to sorting out the main versions of reduction and emergence before turning to assess their interrelations and plausibility. My intent is to act largely as a guide and not an advocate. Though I am sure my biases will sometimes affect how I describe the issues, my goal is to lay out the logical geography in a more-or-less neutral way.

Bron: Van Gulick

Oktober * Postseculier christendom en boeddhisme * Theo Dik * Nirvana's vergeleken * Van wie is het lijk? * De organisatie van inzichtsmeditatie aka vipassana

Begin september overleed op 63-jarige leeftijd Theo Dik, een van de twee redacteuren van 'OpenBoeddhisme.  Hier  een in memoriam.
Op de Facebook NBN-groep schreef ik hierover: "Achteraf lijkt het gewoon maar het verschijnen van een groot aantal artikelen in 'OpenBoeddhisme' vanaf 2012 in het gezapige boeddhistische Nederland is toch wel heel speciaal. Artikelen geschreven door Theo Dik en Rob Hogendoorn maar ook: gebaseerd op hun onderzoeksjournalistieke werk. En alleen verschijnend als onderzocht was wat onderzocht moest worden, zonder de drang van 'we moeten toch steeds iets publiceren.' Op een bijna ego-loze manier. Noodzakelijk hoewel niet door iedereen gewaardeerd.
Onbegrijpelijk voor z'n familie dat hij zo onverwacht en te jong is overleden; en jammer voor ons."

======================================================================

Half september is bij Amsterdam University Press (AUP) het boek 'God, iets of niets?
De postseculiere maatschappij tussen geloof en ongeloof ' van godsdienstfilosoof Taede Smedes verschenen. Op facebook en op zijn blog  heb ik hierover een beschouwing geplaatst:

"Als ik dit nieuwe boek van Smedes ga kopen en lezen (ik weet het nog niet), dan is het met een andere intentie dan waarmee hij het geschreven heeft.
'God, iets of niets ' gaat over (post)seculariteit tussen geloof en ongeloof. De haakjes om 'post' zijn door mij gezet, ik denk dat Smedes te snel seculariteit vervangen ziet door postseculariteit. Maar nogmaals: dat is mijn thema niet.
Smedes onderkent o.a. "... atheïstische ‘zinzoekers’ die zich religieus noemen, maar die ieder idee van een bovennatuurlijke God verwerpen. Bijvoorbeeld de groep van ‘religieuze naturalisten’, vaak natuurwetenschappers die een spiritualiteit aan de natuur of aan hun wetenschappelijke activiteiten ontlenen, maar gebruikmaken van taal uit de christelijke traditie. Ze spreken bijvoorbeeld over de wereld als ‘heilig’. "

Het ongeloof, het atheïsme, de seculariteit: het zijn concepten die men moet begrijpen in relatie tot de christelijke religie. Over die religie en de hedendaagse varianten er op heeft Smedes het.

Nu ben ik toevallig van een andere religie (ook wel 'filosofie' genoemd), namelijk het boeddhisme. Een concept als 'God' is irrelevant voor mij. Maar ook in die oude religie boeddhisme is er sprake van moderniteit, van ongelovigen, van zeer onorthodoxen. Er is ook seculier en postseculier boeddhisme. En discussie of dat nog boeddhisme genoemd kan worden.

[Ter informatie: zeer slordig zou men kunnen zeggen dat waar het bij de christelijke atheïsten gaat om de vraag of God bestaat, bij de boeddhistische ongelovigen de vraag centraal staat of er zoiets als WEDERGEBOORTE is, voor de fijnproevers: nog te onderscheiden van reïncarnatie; en ook voor hen: het concept 'karma' speelt ook een grote rol hierin. Met name Stephen Batchelor heeft hier uitgebreid over geschreven.]

Mijn vragen zijn o.a.:
* Zou ik, me bezig houdend met het (post)seculiere boeddhisme, iets hebben aan het (post)seculiere christendom zoals Smedes dat in dit boek heeft beschreven.
* Zijn er ook seculier-boeddhistische ‘zinzoekers’ die zich religieus noemen, maar die ieder idee van wedergeboorte en karma verwerpen ?.
Ik denk van wel, al is de terminologie wel verwarrend. Voortdurend moet ik me, als ik in 'God, iets of niets' het woord 'ongeloof' tegenkom, dat voor mezelf vertalen als 'on(christelijk)geloof' en als ik 'seculier' zie staan, eigenlijk moet lezen 'christelijk-seculier'.

Tenslotte: niet alleen het Christendom en het Boeddhisme hebben te maken met de effecten van de moderniteit op hun religie. Ook bij andere religies zoals het Hindoeïsme en de Islam zou dat het geval kunnen zijn. Ik ben er niet deskundig in, maar wellicht is er ook zoiets als een seculier hindoeïsme?"

-----------------------------------------------------------------

Deze beschouwing riep op facebook een aantal reacties op, waarderende maar ook een kritische:
"(...) het boeddhisme. Een concept als 'God' is irrelevant voor mij. " HET boeddhisme of één van vele opvattingen over boeddhisme ? En over de irrelevantie van het concept 'God' binnen HET boeddhisme kunnen we ook nog wel een boompje opzetten."
Na een korte reactie mijnerzijds gevolgd door:
"... maar HET boeddhisme bestaat niet, het Tibetaanse boeddhisme kent talloze goden, Amida uit Zuivere Land boeddhisme komt erg in de buurt en de definitie van Nirvana uit Udana VIII.3, is eveneens een goede definitie van God. "

Mijn reactie was in eerste instantie:
"Het Tibetaanse pantheon spreekt me niet aan maar de andere twee voorbeelden die je noemt zijn stof tot nadenken (en nog eens Udana lezen). Dank. "

En na een paar dagen:
"Udana VIII 3 is kort genoeg om in haar geheel te citeren; uit de vertaling van de Breet en Janssen (Khuddaka-Nikaya, deel 2; uitg. Asoka):

‘Monniken, er is het ongeborene, het ongewordene, het ongemaakte, het ongeconditioneerde. Als dat ongeborene, dat ongewordene, dat ongemaakte, dat ongeconditioneerde er niet zou zijn, dan zou er hier [in deze wereld] geen wegebben van wat geboren, geworden, gemaakt, geconditioneerd is gekend worden. Maar omdat het ongeborene, het ongewordene, het ongemaakte, het ongeconditioneerde er is, daarom wordt er een wegebben van het geboren, geworden, gemaakt, geconditioneerd is gekend’.

Prachtig, en of het waar of onwaar is doet (voor mij) niet ter zake.
Maar men moet het concept 'God ' al stevig in het hoofd hebben zitten, om uit deze omschrijving van 'Nirvana' een definitie van God te kunnen halen. In ieder geval iets anders dan waar Smedes het in z'n boek over heeft.

Overigens betrof dit niet de hoofdzaak van mijn beschouwing hierboven. Die was: kunnen we uit de wijze waarop de discussie gelovigen - atheïsten binnen het Christendom gevoerd wordt, iets leren t.a.v. de discussie tussen traditionele en seculiere boeddhisten (a la Batchelor)?
Mijn voorlopige antwoord:
Ja dat kunnen we, o.a. door te constateren dat er veel vormen van 'seculiere boeddhisten' zijn, met bv wel of niet religieuze elementen in hun opvattingen.
En door te zien dat een atheïstisch ex-Christen iets anders is dan een vrijzinnig boeddhist. "

-------------------------------------------------------------------------

Ook een reactie van me op een recensie van het boek van Smedes in 'NieuwWij ':
"Een ernstige beperking van het onderzoek van Smedes is volgens mij dat hij het uitsluitend over de secularisatie – en het vervolg er op – van de christelijke religie heeft.
Mijn veronderstelling is dat elke religie in de wisselwerking met de moderniteit haar eigen secularisatieproces heeft.
Wel zal niet elke religie (of elk paradigma zoals de recensent het noemt) daarin even ver zijn. In ieder geval van het boeddhisme is het ‘secular buddhism’ inmiddels uitgekristalliseerd en goed gedocumenteerd, naast wereldlijke varianten zoals de mindfulness."

Mijn reactie en vervolgreactie op de blog van Smedes zijn verwijderd; vermoedelijk door hem zelf. Hij schreef me:  "Jij beweert zomaar dat nieuw atheïsme, religieus atheïsme en post-theïsme 'geseculariseerde vormen' van 'het christendom als theïstische religie' zijn. Je stelt dit zonder enige vorm van argumentatie ..."   Tja, ik pas kennelijk niet in zijn paradigma.

Wie meer wil weten over dit boek en over waar Smedes persoonlijk staat in de door hem gemaakte indeling: in Trouw van 20 september is een uitgebreid interview met hem verschenen onder de titel  'Het geloof van de religieus atheïst '

======================================================================

Wat is toch 'nirvana ' ?

Dat er niet HET boeddhisme bestaat maar meerdere boeddhismeN die fundamenteel van elkaar verschillen, is langzamerhand een open deur.
Een duidelijk voorbeeld geeft  een artikel  in Tricycle.
In 'Nirvana: Three Takes ' geven Gil Fronsdal, Tulku Thubten Rinpoche en Roko Sherry Chayat de visie van respectievelijk Theravada, Vajrayana en Rinzai Zen op wat Nirvana is.

Fronsdal's korte artikel heeft als kop  : "Het Goede Nieuws  -
  In de Theravada traditie is de definitie van Nibbana eenvoudig  -  het einde van het lijden "

Bij Thubten :  "Alles is Heilig - Nirvana is ontwaken naar onze wijze en liefdevolle natuur "

En Chayat stelt :  "Je bent er al "

Ga dat maar eens op één lijn te brengen. Misschien moeten we maar niet meer proberen te begrijpen wat onder Nirvana (of Nibbana) verstaan wordt; en de hele term ook niet meer gebruiken.

======================================================================

Van wie is het lijk?   Een interessant detail bij de discussie over orgaandonatie
Ik zou zeggen: van niemand. En sommige boeddhisten wellicht: van 'de natuur'

Orgaandonatie heeft me als thema nooit zo bezig gehouden, zowel de praktische als de ethische kanten van het donordebat zijn grotendeels langs me heen gegaan. Maar het Kamerdebat medio september en de discussie erover achteraf raakten me wel. Er was een klassieke tegenstelling tussen conservatieven en progressieven, waarbij de progressieven deze ronde met één stem verschil hebben gewonnen en de conservatieven slechts tegen hun verlies blijken te kunnen.
Wat me raakte was vooral de boosheid of verdrietigheid van degenen die tegen de door D66 voorgestelde regeling zijn.

Bv dit twitter-bericht: van @ljlp, (Bert Jan Lietaert P),‏ d.d. 13 sep., met instemming geretweet : 'Nieuwe wet orgaandonatie geeft mij toch het gevoel dat de staat nu beschikt over mijn lichaam. Onbehaaglijk idee.'.
Of deze tekst in NieuwWij: 'Dit is mijn lichaam ': "Iedere Nederlander wordt volgens die wet donor, tenzij hij/zij aangeeft dat niet te willen zijn. Zodra ik mijn laatste adem uitblaas vervalt mijn lichaam dus aan de staat. Die mag er dan uithalen wat er nog te gebruiken is voor het leven van een ander.". Verschrikkelijk vind de auteur van dit artikel dat, totalitair.
En ik in mijn naïviteit maar denken dat het ziekenhuizen, medici vooral, zijn die dat doen; maar hier is de moloch 'staat' die beschuldigd wordt. Ook in Elsevier las ik zoiets.

Dat mensen bij leven vinden dat hun lichaam hun bezit is en dus het bezittelijk voornaamwoord 'mijn' gebruiken, kan ik billijken; ik doe het ook wel al is het, dieper beschouwd, niet juist.
Maar wie dood is, kan helemaal niets meer bezitten, ook zijn/haar eigen lijk niet.
Sommigen halen artikel 11 van de Grondwet erbij:
' Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op
  onaantastbaarheid van zijn lichaam.'
Of dit ook na de dood geldt, is niet ondubbelzinnig geregeld, zo blijkt bv uit het essay
'Zeggenschap over een lijk ' door Mw. P.M. Stankiewicz (Bron: Hier )

Maar wie is dan wel de eigenaar van het stoffelijk overschot, ook te noemen 'het lijk'?
De nabestaanden of erfgenamen (hoeft niet samen te vallen) hebben wel het nodige te zeggen wat betreft begrafenis of crematie, waarbij verondersteld wordt dat dat in de geest van de overledene is; maar verder reikt hun bevoegdheid om met het lijk te doen wat ze willen, niet.

Een eyeopener voor mij was dit citaat uit een brief in de Volkskrant: "Het is niet meer (en ook niet minder) dan 'gebruik' dat nabestaanden de lijkbezorging regelen. Maar de wet (de Wet op de Lijkbezorging) laat dat in het midden. En als er niemand maatregelen neemt voor de lijkbezorging moet de burgemeester dat doen, op kosten van de gemeente. De burgemeester is dan representant van 'de gemeenschap'."
In die zin is dus de (gemeentelijke) overheid - en die is onderdeel van 'de staat' - degene die bepaalt wat er binnen marges met het lijk gebeurt; maar daarom nog niet de eigenaar er van !

Deze overwegingen sterken me in m'n opvatting dat het lijk van niemand is. Een spirituele opvatting waarbij ik me best realiseer dat die niet erg praktisch is.
Het lijk is van zichzelf, men kan ook zeggen: het is van 'de natuur', en die is ook van niemand, net zo min als de planeet Mars dat is.
De overledene hoeft zich daar wel als minste zorgen over maken; immers:
'Stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeren ' (Genesis 3).
Het is niet alleen een onhandige maar ook een ongemakkelijke opvatting. Maar
de dood is nu eenmaal een ongemakkelijk fenomeen.

O ja, of na mijn dood 'mijn' lichaam voor de wetenschap gebruikt mag worden?
Houd het wel netjes; lees liever mijn verzamelde blogs, daar heeft de wetenschap meer aan.

======================================================================

Hoe gaat het met de organisatie van de inzichtsmeditatie, bij sommigen bekend als vipassana?

Zoals ik in het voorjaar noemde ( hier  en  hier ), is er een groep beoefenaren van deze (en soms ook andere) meditatievorm die eens in de drie maanden bij elkaar komt om over de organisatorische toekomst hiervan te praten. 'Een groep', noem het een soort kader: begeleiders, organisatoren van lokale groepen, (door Mettavihari benoemde) leraren en een enkele alleen-maar-mediterende.
Informatie over deze bijeenkomsten druppelt slechts sporadisch naar buiten, eenvoudig omdat de behoefte daaraan niet groot lijkt te zijn. Over de bijeenkomsten van december verleden jaar en maart dit jaar heb ik op deze blog nog (onbevoegd) iets geschreven.
De bijeenkomst van eind juni heb ik (inmiddels afgehaakt met leraar-loze opvattingen) niet bijgewoond. Ik heb begrepen dat er twee groepjes zijn voortgekomen uit de vergadering, een gaat onderzoeken wat de organisatiestructuren nu zijn, en hoe de mediterenden georganiseerd zouden kunnen worden. En de andere gaat de opties op het gebied van autorisatie onderzoeken.

Er is door het SIM-bestuur een enquete uitgezet, die was wel openbaar (bv via facebook). Daarover heb ik in m'n blog van 1 september iets geschreven. Wellicht dat het SIM-bestuur op hun website nieuws plaatst over de resultaten en dus (?) over hun herstructurering.
En er is een groepje mensen dat bezig is het Vipassana-landschap in Nederland in kaart te brengen. Om - zoals ze het zelf zeggen - een transparant overzicht te maken waar geïnteresseerden betrouwbare informatie kunnen vinden over lokale groepen, begeleiders van meditatie activiteiten en leraren/begeleiders van retraites van langer dan 5 dagen.
[Ik weet niet wat 'transparant' hier betekent; ongewogen, zonder waardeoordeel?]

Van beide activiteiten komen - naar ik aanneem - de resultaten aan de orde in de volgende bijeenkomst die op 23 oktober plaatsvindt.
Daarna zal er toch wel enig nieuws naar buiten komen, denk ik.
-----------------------------------------------------------------

Een nawoord over de verhouding tussen de termen 'vipassana' en 'inzichtsmeditatie'
Vaak worden de twee termen door elkaar gebuikt. Ik ben het met Adi Ichsan eens (verrassing !) die ze onderscheidt. Weliswaar eindigt daarmee de eensgezindheid: hij prefereert 'vipassana', ik 'inzichtsmeditatie'; hij om principiële redenen, ik omdat ik 'inzichtsmeditatie' een breder begrip acht, meer dan de pure vipassana, meer internationaal en meer seculier.
In het artikel 'Vipassana, inzichtmeditatie of mindfulness?' zegt Adi (de collegialiteit voorbij):
"Laten wij eerst kijken naar de overeenkomsten tussen vipassana, inzichtmeditatie en het nakomelingetje de mindfulness. Alle drie vormen hebben een gezamenlijk kenmerk dat zij de beoefening baseren op de ontwikkeling van oplettendheid of wel aandachtigheid. ...
Dat inzichtmeditatie en mindfulness zwaar leunen op dezelfde grondtechniek komt voort uit het feit dat de laatst genoemden derivaten zijn van de oorspronkelijke vipassanameditatie.
... "
In antwoord op een reactie: "Hoewel 30 jaar geleden het inderdaad zo was dat Inzichtmeditatie een locale benaming was van Vipassana, is dat nu niet meer zo. Aan beide begrippen hangen namelijk twee verschillende beoefeningculturen, die je ook internationaal kan waarnemen ...
De ene beoefeningcultuur benadrukt de beoefening in de context van het Theravada, ...
De andere beoefeningcultuur benadrukt de adaptatie naar de locale maatschappij, waarbij locale termen en woorden worden gebruikt om de specifieke instructietermen te vervangen met locale woorden en de doelen aan te passen naar de specifieke psychologische behoeftes van de locale maatschappij in de tegenwoordige tijd. Daardoor veranderen echter ook de oorspronkelijke betekenissen dus uiteindelijk ook de bereikte resultaten. In dezelfde geest van adaptatie volgen ze geen vaste methodologie noch kiezen ze voor een correcte invalshoek. ... "   Bron:  B.D.

BUN moet geen verantwoordelijkheid hebben t.a.v. seksueel misbruik. Maar het is wel hun eigen schuld dat minister van der Steur dat vindt. Met voorstellen

De site 'OpenBoeddhisme ' meldde een paar dagen geleden dat minister van der Steur van Justitie vragen van de Kamer over 'Seksueel misbruik bij boeddhisten in Nederland ' heeft beantwoord.
Zie   2e Kamer 31 aug.  c.q.   OpenBoeddhisme 1 sept.
Zulke antwoorden zijn niet zomaar een mening van een politicus maar een standpunt van de regering.
Op twee antwoorden ga ik nader in:

=====================================================================

"6. Wat vindt u van de invulling van de rol van de Boeddhistische Unie Nederland, die geen ruchtbaarheid heeft gegeven aan signalen van ernstig misbruik? Welke rol ziet u in de toekomst voor hen weggelegd? In hoeverre bent u hierover met hen in gesprek?

Antwoord (6)
Het is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN) om te voorkomen dat boeddhistische monniken en/of leraren zich schuldig maken aan (seksueel) misbruik. Dit geldt evenzeer voor vergelijkbare organisaties bij andere religies. Ik ben over dit onderwerp niet in gesprek met de BUN. " [onderstreping door mij]

Daar zegt de minister nogal wat: de verantwoordelijkheid van de BUN, dus een inspanningsverplichting.
Begrijpelijk dat het bestuur van de BUN nog niet heeft gereageerd op dit standpunt van de minister. De BUN zal ongetwijfeld willen betogen dat ze niet verantwoordelijk zijn, in OpenBoeddhisme zijn eerdere uitspraken in die richting van voorzitter Ritman al genoemd.
Een citaat uit 'OpenBoeddhisme':   "Update 2 september 2015, 17.44 u.:
In een reactie laat het BUN-bestuur weten de geboden mogelijkheid om inhoudelijk op het nieuwsbericht te reageren op prijs te stellen, maar daarvan op dit moment geen gebruik te willen maken. "

Mijn mening hierover is tweeërlei:
1. De BUN kan die verantwoordelijkheid helemaal niet aan; en het is ook ongewenst omdat dat zou suggereren dat er zoiets als HET Boeddhisme bestaat, door de BUN in Nederland gerepresenteerd.
Het is gewenst dat de BUN zich omvormt tot een 'Federatie van Boeddhistische Tradities '; zie een voorstel in deze richting in m'n  blog van 25 aug. 2014 ; een federatie die zelf vederlicht is.
Advies aan het bestuur van de BUN: maak daar een begin mee; en meldt dat de minister.

Daarmee wordt tegelijk een begin gemaakt van de oplossing van m'n tweede probleem:
2. De BUN heeft het geheel aan zichzelf te danken dat de minister dit stelt omdat de BUN diverse malen bij de overheid een voorziening heeft geclaimd waar religieuze genootschappen wettelijk recht op hebben. De Boeddhistische Omroep bv als publieke omroep, maar dat is een aflopende zaak.
Maar ook het zijn van 'Zendende Instantie ' voor Boeddhistische Geestelijke Verzorging in Gevangenissen. Zie hieronder een afschrift van de overeenkomst tussen de BUN en de staatssecretaris van december 2012.
Advies aan de BUN: om richting bewindslieden te kunnen weerleggen dat de BUN bovengenoemde verantwoordelijkheid (nog langer) heeft, moet de staatssecretaris worden verzocht, deze overeenkomst te ontbinden, zoals bedoeld in artikel 3 er van.

=====================================================================

"4. Welke stappen onderneemt u teneinde te voorkomen dat seksueel misbruik wederom plaatsvindt bij religieuze instellingen, zoals eerder bij de Rooms Katholieke Kerk en nu bij de Boeddhisten?

Antwoord 4 ...
Religieuze instellingen vallen onder de reikwijdte van de regeling die voorziet in een gratis verklaring omtrent het gedrag (VOG) voor vrijwilligers (zie de Beleidsregels vergoeding verklaring omtrent het gedrag voor vrijwilligers; Stcrt. 2015, 6425). Dit houdt in dat als die organisaties zelf hun verantwoordelijkheid nemen voor een eigen integriteitsbeleid, hun vrijwilligers de VOG kosteloos kunnen aanvragen. Op die manier wordt voor religieuze instellingen een financiële drempel weggenomen om vrijwilligers te laten screenen voordat zij bij de religieuze instellingen aan de slag gaan. "

In een blog uit 2013 heb ik beschreven hoe dit voor een boeddhistische leraar kan. Ik heb sindsdien niet gehoord dat iemand daar gebruik van heeft gemaakt.
Advies aan de sangha's, wel of niet lid van de BUN: vraag een VOG aan.

=====================================================================

Bij het tot stand komen van onderstaande overeenkomst tussen Justitie en BUN heeft Varamitra een grote rol gespeeld, eerst als voorzitter van de BUN, later als hoofd boeddhistische geestelijke verzorging bij het ministerie van Veiligheid en Justitie.
Die laatste functie, ambtenaar dus bij Justitie, heeft hij nog; soms werd Varamitra wel eens de officiële 'Justitie-boeddhist' genoemd. Ik heb de indruk dat hij toch niet betrokken is in het ambtelijke traject dat aan de antwoorden van minister van der Steur vooraf is gegaan.
Varamitra is de facto de secretaris van de BUN als Boeddhistisch Zendende Instantie, zie bv deze informatie van de VU (onderaan).

Ik vind trouwens dat de (ledenvergadering van de) BUN zich best zou mogen distantiëren van uitspraken van hem over seksueel misbruik, zoals geciteerd in  'OpenBoeddhisme '.
De eerstvolgende ledenvergadering van de BUN vindt vermoedelijk in november plaats.
De datum van het Kamerdebat over misbruik is voor zover ik weet nog niet bekend.

=====================================================================

Bhikkhu Bodhi, Theravada monnik en geleerde, schetst drie stappen naar echte vrede; en de rol van onze spirituele beoefening in het bereiken ervan

In het blad Tricycle verscheen verleden week een artikel van de hier vooral als vertaler bekende Bhikkhu Bodhi onder de titel   ' Fostering Peace, Inside and Out
  A Theravada monk and scholar outlines three steps toward real peace,
  and the role of our spiritual practice in achieving it '.      Zie  Tricycle 7 jan.

De stijve en ogenschijnlijk wereldvreemde monnik heeft zich de laatste jaren ontpopt tot een geëngageerd boeddhist en activist, gericht op de grote vraagstukken vrede, armoe, honger en ecologie. Omdat het nodig is.
Ik ben het met z'n betoog eens, al heb ik als scepticus wel eens moeite met z'n 'grote woorden'. Wat ik met name bewonder is dat het tegelijk 'hard' (politiek, economie) en 'zacht' (meditatie, vredelievendheid) is; tegelijk idealistisch en (in filosofische zin) materialistisch.

Hieronder mijn vertaling van dit artikel, waarbij ik dicht bij het origineel blijven belangrijker vind dan fraai Nederlands.
Bhikkhu Bodhi is ook een wetenschapper, dat blijkt wel uit de strenge opbouw (3 paragrafen, ieder weer ingedeeld met 3 onderdelen). Ik houd daar wel van, warrigheid lijkt voor sommigen geëngageerder want meer uit 'het hart' komend, maar dat is een misverstand.
Hij is ook Amerikaan, sommige van zijn uitspraken zijn nadrukkelijk vanuit de Amerikaanse optiek gemaakt. Ik heb niet geprobeerd die naar Nederlandse verhoudingen om te zetten; een aantal van zulke passages heb ik weggelaten.

========================================================================

" Het bevorderen van de vrede, binnen en buiten

Aan het begin van een nieuw jaar is het gebruikelijk voor ons om onze hoop op vrede uit te drukken voor het komende jaar en elkaar vrede toe te wensen. Maar vrede daadwerkelijk te realiseren is geenszins een gemakkelijke taak. Echte vrede is niet alleen de afwezigheid van een gewelddadig conflict, maar een toestand van harmonie: harmonie tussen mensen; harmonie tussen mens en natuur; en harmonie in onszelf. Zonder harmonie liggen de zaden van conflict en geweld altijd klaar om te ontkiemen.

Als ik nadenk over de uitdaging van het bereiken van vrede in de wereld van vandaag, vind ik het nuttig om het onderwerp onder drie grote rubrieken te behandelen: (1) de belemmeringen voor het bereiken van vrede – de barrières die de spanningen handhaven en de conflicten voeden;
(2) de vereisten van de vrede – de doelen die we moeten nastreven om vrede te bereiken;
en (3) de middelen om dit te realiseren.
Elk van dit drietal kan op zijn beurt worden geanalyseerd in drie secundaire aspecten.

De belemmeringen voor het bereiken van vrede

(1) Het streven naar winst-optimalisering: Gedreven door de drang tot winst overspoelen multinationals en andere mammoet bedrijven de markt met schadelijke of frivole goederen. Ze besteden miljarden aan reclame, verzieken de natuurlijke omgeving met giftig afval, en ontduiken wetten die werknemers en consumenten beschermen. Ze nemen wilde risico's die, wanneer succesvol, profijt betekenen voor het management en de aandeelhouders; en bij mislukking afgewenteld worden op het publieke domein. De neoliberale economie heeft geleid tot grotere ongelijkheid van de inkomens en rijkdom. Uit recente cijfers blijkt dat de rijkste 70 mensen nu zelf meer bezit hebben dan de armste helft van de wereld. Hoge niveaus van inkomensongelijkheid worden geassocieerd met economische instabiliteit en crisis, terwijl meer gelijke samenlevingen de neiging hebben meer stabiel te zijn en langere periodes van aanhoudende groei te veroorzaken. Meer ongelijke samenlevingen vertonen hogere aantallen van gewelddadige criminaliteit en lagere niveaus van sociaal vertrouwen; meer gelijke samenlevingen hebben lagere misdaadcijfers en een hechter sociale vertrouwen. Grotere economische gelijkheid draagt zo bij aan de vrede.

(2) Plundering: Sinds het begin van het industriële tijdperk hebben we de schatten van de natuur met roekeloze overgave geplunderd. Vandaag drijft deze leeghalende gemoedstoestand ons steeds dichter bij de rand van een calamiteit; want deze roofzuchtige economische activiteit verstoort de natuurlijke klimaat cycli waarop het menselijk leven gebaseerd is. De grote fossiele brandstoffen corporaties plunderen de aarde van olie, kolen en gas, oude bossen vernietigend, bergen aan stukken opblazend, en diep in de zeebodem borend. Ze vervoeren de stoffen die ze halen over grote afstanden van de bron naar de raffinaderij op de markt. Fabrieken vullen de hemel met kooldioxide, fijn stof en schadelijke toxines. Ze lozen giftig afval in rivieren en meren, een vergiftiging van de watervoorraden waarvan hele gemeenschappen afhankelijk zijn.

Cumulatieve uitstoot van koolstof verwarmt de planeet en de zeeën. We hebben al een voorproefje van de toekomst in de vreemde weer-gebeurtenissen die zich voordoen met een grotere frequentie: droogte, overstromingen, hittegolven en misoogsten. Als grote gebieden van de aarde verdorren, zullen we geconfronteerd worden met massale migraties die spanningen kunnen verhogen en gewelddadige confrontaties ontsteken. Staten kunnen mislukken, ontketenen chaos en brengen tirannen aan de macht en de lanceren veroveringstochten. [Ik vermoed dat Bhikkhu Bodhi het hier over de IS heeft, Joop R]

(3) Machts-uitoefening: Gedreven door beperkte economische belangen, proberen de machtige landen hun macht te vergroten door het projecteren van de strategieën van de volledige dominantie over de hele wereld. Ze financieren steeds geavanceerdere wapensystemen, besteden miljarden aan bewapening, en bespioneren hun burgers. Ze manipuleren internationale protocollen in hun voordeel, verhogen spanningen tussen oude rivalen. Wapensfabrieken gedijen op de spanningen, die zij beschouwen als nieuwe kansen voor de winst. Globale vijandelijkheden koken over en in bepaalde hotspots ontploffen periodiek uitbarstingen van dodelijk geweld.


De vereisten voor het bereiken van vrede

(1) Bescherming: Om echte vrede te bereiken hebben we een wereldwijde inzet nodig voor het overal beschermen van mensen tegen schade en ellende. Dit engagement moet geworteld zijn in een universeel perspectief dat ons in staat stelt om alle mensen als broeders en zusters te zien, die zorg en respect waardig zijn, ongeacht hun etnische, nationale en religieuze identiteit. Als Amerikanen wij kunnen we niet door gaan met de manier van denken dat Amerikaanse levens belangrijker zjn dan de levens van mensen elders – in Irak en Afghanistan, in Zuid-Amerika, Afrika en Zuidoost-Azië. We kunnen niet denken dat alleen het leven van de middenklasse mensen telt, maar niet het leven van de zwarte jongeren in Chicago, herders in Ethiopië, rijstboeren in de Filippijnen, of fabrieksarbeiders in Bangladesh. In plaats daarvan moeten we juist alle mensen beschouwen als begiftigd met intrinsieke waarde, die we moeten bevestigen door het waar maken van een grotere economische, sociale en politieke rechtvaardigheid.

(2) Verduurzaming. De grootste uitdaging van onze tijd is om de klimaat-chaos te voorkomen. De aarde is ons onvervangbare thuis, en als we dit vernietigen, zullen we geen andere plek hebben om te gaan. Met de snelheid waarop we nu broeikasgassen uitstoten, zal binnen enkele decennia de temperatuur op aarde verhoogd zijn tot het punt waar de planeet onherbergzaam voor het menselijk leven wordt. Al het geld in de wereld zal waardeloos zijn op een planeet, waar de graanvelden verdord en de oceanen dodelijk verzuurd zijn.

We moeten beginnen met het maken van een snelle en volledige overgang naar een nieuwe economie aangedreven door schone en hernieuwbare energiebronnen. De zon, de wind en de aardwarmte zijn in staat om ons te voorzien van alle energie die we nodig hebben. Het belangrijkste obstakel tot op heden is het gebrek aan politieke wil, waarbij een band van machtige bedrijven, lobbyisten, en inschikkelijke politici de harde door de wetenschap geleverde waarheden ontkennen of verwerpen terwijl juist het inzien ervan rationeel eigenbelang betekent.

We moeten opstaan tegen geld-gedreven belangen en druk op onze regeringen en maatschappelijke groepen uitoefenen om de overgang naar een toekomst met schone energie te versnellen. Onze 'window of opportunity' is zich aan het sluiten, en we moeten snel handelen voordat die dichtklapt. We hebben behoefte aan een gevoel van urgentie, alsof onze kleren in brand staan, een drang om te handelen om deze kostbare planeet – een wonder in een zee van kosmisch stof – te behouden, een blauw-groene parel vol met levende vormen.

(3) Welvaart. Terwijl extreme rijkdom van enkelen het leed voor vele anderen betekent, is 'welvaart' een maatschappelijk goed waarin we allen zouden moeten kunnen delen. Er is zeker genoeg rijkdom in de wereld om ervoor te zorgen dat iedereen voldoende voedsel, kleding, huisvesting en medische zorg zou kunnen krijgen. Het probleem is niet het gebrek aan rijkdom, maar de ongelijke verdeling ervan.

Om de fundamenten voor echte vrede te leggen, moet zowel nationaal beleid als internationale instellingen voorrang geven aan de verbetering van de situatie van mensen met de ergste extreme armoede. In de huidige wereld leven 900 miljoen mensen in voortdurende voedselonzekerheid, terwijl ten minste twee miljard lijden aan ondervoeding. Zes miljoen mensen per jaar, meer dan de helft van hen kinderen, sterven aan chronische honger en ziekten. De VN schat dat het zo'n 30 miljard dollar per jaar zou kosten om de honger in de wereld op te lossen, een kleine fractie van de 737 miljard dollar die de VS in 2012 aan defensie besteedt. De aanpak van honger in de wereld is niet alleen een morele en ethische verplichting, maar een beleid dat positieve economische effecten moet hebben en wereldwijde solidariteit bevordert. Het zou een enorme stap in de richting van vrede in de wereld zijn.

De VS, als de rijkste land ter wereld, kan gemakkelijk voorzien in de basisbehoeften van al onze burgers. Maar dit zal nieuwe waarden vereisen. In plaats van individualisme en ambitie te bevorderen, moeten we samenwerking en mededogen aanprijzen. In plaats aan te zetten tot concurrentie moeten we harmonieuze gemeenschappen en sociale solidariteit voeden.


De middelen om dit te realiseren

(1) Gebed, meditatie en contemplatie. Mensen van het geloof moeten hun transformatieve actie wortelen in de geestelijke disciplines van gebed, meditatie en contemplatie. Terwijl traditioneel dergelijke praktijken dienden als stapstenen naar de realisatie van een transcendent doel, hebben we vandaag de dag behoefte aan een bredere spirituele visie die zowel het goddelijke als het alledaagse, zowel het transcendente als het immanente, aan elkaar voegt in een integraal geheel. Door ons in innig contact met de transcendente grond van gerechtigheid en liefde te brengen, kunnen beoefeningen zoals meditatie en contemplatief gebed ons de kracht geven om meer rechtvaardigheid en liefde in de wereld te brengen. Door de giftige stoffen van hebzucht, haat en egoïsme uit ons hart te spoelen, kunnen we ons door deze beoefeningen openen naar de universaliteit van het lijden, onze compassie laten ontwaken en ons inspireren om een bron van het goede voor anderen te worden.

(2) Vrede. Vrede is niet alleen het doel van onze inspanningen, maar ook een middel voor het bereiken van dat doel. Vrede behoort tot de middelen want om vrede te stichten, moeten we rustig in onszelf zijn. Als onze geest geagiteerd is door woede en wrok, lopen onze inspanningen om vrede te bevorderen kans om juist meer conflicten te creëren en misschien meer geweld te ontsteken. Een boze geest is niet een betrouwbaar instrument voor het bevorderen van vrede. Maar als onze geest rustig is, zullen onze lichamelijke handelingen rustig zijn, en zullen we een sfeer van liefde, zorg en barmhartigheid bevorderen, die zal helpen om vreedzame betrekkingen aan te knopen.

(3) Participatie. Terwijl het nastreven van meditatie en andere spirituele beoefening als privé zoektocht naar innerlijke bewustwording en bevrijding gepast kan hebben in het wereldbeeld van tijdperken in het verleden, moet in de wereld van vandaag onze nadruk verschuiven naar een meer participatieve vorm van spiritualiteit. Een vorm die de zoektocht voor innerlijke vrede verenigt met de inzet voor vrede in de wereld, menselijke eenheid en het voortbestaan van onze planeet. Onze toewijding aan contemplatieve beoefening kan ons inspireren tot een sterker streven om sociale en economische rechtvaardigheid te bevorderen, om vitale ecosystemen van de planeet te behouden, en om langdurige vijandschappen te genezen. Op hetzelfde moment kan onze actieve inzet voor het welzijn van anderen onze eigen spirituele groei voeden, onze compassie verdiepen en onze morele integriteit versterken.

Er zijn vele podia waarop we participatieve spiritualiteit in actie kunnen realiseren. We kunnen organisaties steunen die pleiten voor armoedebestrijding, klimaatverandering benoemen, en het bevorderen van de ethische behandeling van dieren, immigratie-rechten, en een betere beloning voor fast-food werknemers. We kunnen schrijven naar onze volksvertegenwoordigers, het uiten van onze visie op de problemen die ons het meest diep raken. Ons geluid laten horen als uiting van onze waarden en ons geweten. Hoewel het verkiezingsproces in dit land ernstig scheef is gegroeid, in het voordeel van het Grote Geld, tellen onze stemmen nog steeds en kunnen we het verschil maken.

Om aan het geweten in actie uiting te geven, kunnen we petities ondertekenen, aan marsen en aan demonstraties deelnemen [Bhikkhu Bodhi verwijst o.a. naar 'marsen tegen de honger' , najaar 2014 in de VS gehouden; Joop R].

Terwijl het streven om vrede te bereiken vaak frustrerend kan zijn, moeten wij ons er van bewust zijn dat niets van waarde kan worden bereikt zonder inspanning. De komst van vrede en van gerechtigheid gaat langzaam, we zullen ze nooit zonder slag of stoot verkrijgen.

Laat ons 2015 tot een jaar maken waarin we ons stevig inzetten voor het streven naar echte vrede. Dan, een jaar vanaf nu, kunnen we terugkijken op 2015 en en zien dat we onze tijd goed hebben besteed. "